شبکه ملی اطلاعات؛ میوه درخت 12ساله

a

صفحه اصلی    آرشیو مقالات

1

  پرونده‌ 12 ساله شبكه ملي اطلاعات؛

  شبکه ملی اطلاعات؛ میوه درخت 12ساله

  نگاهي به 12 سال فعاليت در خصوص شبكه ملي اطلاعات، پروژه‌اي نام آشنا نه تنها براي اغلب ايرانيان و كاربران فضاي مجازي كشور بلكه براي كاربران اين فضا در گوشه و كنار دنيا است.

به گزارش روابط عمومی گروه فن‌آوا: «شبکه‌ای مبتنی بر قرارداد اینترنت به همراه سوئیچها، مسیریابها و مراکز داده به صورتی که درخواستهای دسترسی و اخذ اطلاعاتی که در مراکز داده داخلی نگهداری میشوند به هیچ وجه از طریق خارج کشور مسیریابی نشود و امکان ایجاد شبکه‌های اینترانت، خصوصی و امن داخلی در آن فراهم باشد»، تعریفی است که از پروژه «شبکه ملی اطلاعات» براساس قانون برنامه پنجم توسعه و مصوبه شورای عالی فضای مجازی ارائه شده است.

این روزها «شبکه ملی اطلاعات» پروژهای نام آشنا نه تنها برای اغلب ایرانیان و کاربران فضای مجازی کشور بلکه برای کاربران این فضا در گوشه و کنار دنیا است.

طرحی که در گذشته و پیش از ورود جدی به مرحله اجرا، با عناوینی همچون «شَما»، «اینترنت ملی»، «اینترنت پاک»، «اینترنت حلال»، «اینترانت ملی»، «اینترنت امن»، «اینترنت مؤمن» و عباراتی از این دست نیز معرفی می‌شد و همین عناوین تا سالها گریبان اجرای این پروژه در وسعت ملی را گرفت؛ زیرا ایده اولیه این شبکه 12 سال گذشته در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات شکل گرفت و در ابتدا تعریف درستی از رسالت آن وجود نداشت و گاهاً از آن به عنوان تئوری در مقابله با اینترنت جهانی یاد می‌شد.

مراحل مطالعاتی شبکه ملی اطلاعات در دولت نهم انجام و سپس در سال ۱۳۸۹با همین عنوان در قانون برنامه پنجم توسعه گنجانده و طبق این قانون، قرار شد تا پایان برنامه پنجم (سال 1395) تکمیل و اجرایی شود.

توهم «مسدودسازی اینترنت و جایگزین کردن شبکه ملی اطلاعات» در سالهای ابتدایی طرح آن، موجب شکل گیری کمپینهای مختلفی در راستای تضعیف این پروژه و مقابله با آن شد و خوراک خوبی در اختیار رسانه های خارج از کشور برای پرداخت چکشی به مقوله شبکه ملی اطلاعات، قرار داد.

هجمه انتقادات به اندازه ای بود که مسئولان اجرایی دولت قبل را در حلقه محاصره قرار داد و مجبور شدند از حجم فعالیتهای اجرایی درخصوص این پروژه کاسته و روی شفافیت و فرهنگ سازی آن متمرکز شوند.

«نوری شدن سرعت اینترنت»، «کاهش چشمگیر هزینه های مشترکان اینترنت پرسرعت»، «ارائه محتوای چندرسانه ای بر بستر شبکه»، «مشاهده ویدئوهای آنلاین با کیفیت تلویزیونهای کنونی»، «ایجاد مفاهیم جدیدی چون آموزش الکترونیکی»، «سلامت مجازی»، «دورکاری»، «سرعت اتصال بیشتر به اینترنت»، «پایدار و ایمن سازی شبکه» و مباحثی از این دست، از جمله سرفصلهای تعیین شده برای مقوله فرهنگ سازی این شبکه بود.

چنین مزایایی قطعاً موجب دلگرمی کاربران عادی و مشترکان ساده اینترنت بود چرا که حداقل دلشان به کاهش هزینه ها گرم شد اما متخصصانی که این طرح را زیر تیغ انتقادات گذاشته بودند، نه تنها قانع نشدند بلکه نگرانیشان از قطع شدن دسترسی به اینترنت جهانی را به شکلی برجسته تر مطرح کردند.

دیدگاه برخی افراد همچون رضا تقی پور؛ وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات دولت دهم مبنی بر اینکه اینترنت کنونی بر مبنای تئوریهای اومانیستی- لیبرالیستی است و به دلیل خطرناک بودنش برای جوامع نیاز به بازتعریف دارد هم موجب برافروخته تر شدن این دیدگاه‌های انتقادی شد.

قطعاً طرح چنین موضوعاتی، کار خود دولت را سخت تر کرد و مجبور به هزینه کردهای بیشتر در راستای فرهنگسازی و از بین بردن دیدگاه‌های منفی از بدنه جامعه شد. لذا در اینجا بود که مسئولان موظف شدند بار دیگر و از طریق تریبونهای مختلف اعلام کنند که شبکه ملی اطلاعات به هیچ عنوان در تضاد با اینترنت نیست و با آمدنش، آن یکی نخواهد رفت.

نهایتاً تقی‌پور در دی ماه 1390 وعده راه‌اندازی فاز نخست این شبکه را تا خرداد 1391 داد که محقق نشد؛ قرار بود در این فاز دسترسی 10 میلیون کاربر ایرانی به پهنای باند 20 مگابیت بر ثانیه مهیا شود.

با این حال بعد از چنین وعده‌ای و تا پایان دولت گذشته نیز رنگ و بویی از شبکه ملی اطلاعات ندیدیم اما دولت یازدهم از بدو فعالیتهای خود بر اهمیت راه‌اندازی این شبکه تأکید کرد و حسن روحانی نیز در همان روزهای اولیه ریاستش بر شورای عالی فضای مجازی، بر اجرای سریع شبکه ملی اطلاعات تأکید کرد و گفت: ارائه خدمات و سرویسهای مورد نیاز جامعه بر بستر این شبکه موجب استفاده آسان و راحتتر مردم از فضای مجازی خواهد شد.

لذا با این دستور محکم، وزارت ارتباطات هم پیاده سازی این پروژه که با تعاریف ارائه شده از آن به مطالبه‌ای عمومی تبدیل شده و بارها مورد تأکید مقام معظم رهبری بود را در دستور کار قرار داد.

البته وزارت ارتباطات هم در ابتدای ورودش به اجرای این پروژه کُند پیش رفت و انتقاداتی از سوی اعضا و دبیر پیشین شورای عالی فضای مجازی را به همراه داشت تا جاییکه محمدحسن انتظاری؛ دبیر سابق شورای عالی فضای مجازی 3 سال گذشته با اعلام نگرانی از عدم اجرای شبکه ملی اطلاعات و تأخیر این وزارتخانه به عنوان مجری این پروژه گفت: «وزارت ارتباطات قرار بود از بهمن 92 ظرف مدت یک ماه برنامه اولیه زمانبندی این پروژه را ارائه کند اما تاکنون به وظیفه خود عمل نکرده است.»

با این حال، رفته رفته زیرساختهای مربوط به اجرای این پروژه عظیم ملی سرعت گرفت و حلقه‌های این زنجیر به نوبت بافته و با کنار هم قرارگیری، تکمیل شد.

راه‌اندازی مراکز تبادل اطلاعات داخلی در 4 نقطه جغرافیایی کشور، تفکیک قیمت ترافیک ارتباطات داخلی و خارجی، شکل‌گیری دیتاسنترهای داخلی توسط دولت و بخش خصوصی، 8برابر شدن ظرفیت پهنای باند کشور ظرف 3 سال، توسعه ضریب نفوذ اینترنت به 80 درصد طبق برخی آمارهای غیررسمی، انتقال میزبانی سایتهای ایرانی به کشور و ایجاد مراکز توزیع محتوا (CDN) از سوی مرکز تحقیقات مخابرات و بخش خصوصی از جمله پیشنیازهای ضروری پیاده‌سازی این پروژه ملی بود که روند اجرایی آن طی شد.

نهایتاً با تکمیل فاز به فاز زیرساختهای ارتباطی، «استقرار شبکه ملی اطلاعات» در هفته دولت سال گذشته با هدف تحقق ابعادی از استقلال شبکه، امنیت زیرساختها- خدمات-کاربران، افزایش محتوا و خدمات داخلی و میزبانی داخلی و در نتیجه افزایش سهم ترافیک داخلی در سبد مصرفی کاربران، شکل‌گیری اقتصاد ارائه محتوا و خدمات پهن باند داخلی، ارائه خدمات دولت الکترونیکی و ارائه انواع خدمات دیجیتال صورت گرفت.

فاز دوم این پروژه نیز با محوریت «رشد شبکه» در دهه فجر سال گذشته رونمایی شد که به دنبال اهدافی از جمله امنیت زیرساختها-خدمات-کاربران و حفظ حریم خصوصی آنها، افزایش محتوا-خدمات داخلی (به ویژه خدمات پایه داخلی از قبیل پیام رسانها و سایر OTTها)، توسعه کسب وکارهای ICT، شکل‌گیری اقتصاد مراکز داده، ارائه خدمات دولت الکترونیکی جدید و توسعه خدمات دیجیتال بود.

اما برنامه زمانبندی دولت برای افتتاح فاز سوم که دوره «بلوغ» این شبکه است، با توجه به تقارن آن با موعد برگزاری انتخابات ریاست جمهوری، به تعویق افتاد اما وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با عزمی جزم پیش از شروع بیست وسومین الکامپ، اقدام به افتتاح پروژه‌های بخش خصوصی در راستای بلوغ شبکه ملی اطلاعات کرد و این رویه به صورت مرحله‌ای همچنان ادامه دارد.

امید می‌رود با توجه به تأخیر 12 ساله از ارائه مفهوم این شبکه تا مرحله اجرا، فازها و گامهای بعدی جهت پربارتر شدن محتوای موجود بر روی بسترهای ارتباطی داخل کشور نیز ترسیم و تدوین شود و تمامی بخشها و دستگاهها با همکاری واحد و یکپارچه به سمت پیادهسازی برنامه‌های طرح‌ریزی شده تا افق استقلال کامل این شبکه از بسترهای دیگر بروند.

مجید هدایتی / روزنامه‌نگار


تاریخ : 1396/07/01-14:36:39 | بازدید : 229
برچسب :

نظرات كاربران - 0 نظر
ثبت ديدگاه
نشاني ايميل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌هاي موردنياز علامت‌گذاري شده‌اند *